Naar de inhoud
afvalscheiden.nuJouw gemeente

Afvalregels per gemeente: nascheiding, diftar en kosten

Bron- of nascheiding, diftar, omgekeerd inzamelen en de heffing: van € 17 (eenpersoons) tot € 654 (meerpersoons). Met cijfers per provincie.

  • Gepubliceerd
  • Leestijd 4 min
  • Door Redactie Afvalscheiden.nu

Kort antwoord

Elke van de 342 gemeenten regelt afval zelf: een kwart tot een derde scheidt het restafval na, 43 procent van de inwoners betaalt via diftar, en de heffing loopt van € 17 (eenpersoons, Nijmegen) tot € 654 (meerpersoons, Bloemendaal).

Het raadhuis van Kerkrade met vlaggen en bloembakken voor de ramenBeeld door Romaine · CC0, vrij van rechten · via Wikimedia Commons.
In dit stuk6 delen · 4 min lezen
  1. Welke verschillen zijn er tussen gemeenten?
  2. Bronscheiding of nascheiding?
  3. Wat betaal je per gemeente?
  4. Hoeveel restafval per gemeente?
  5. Hoeveel per provincie?
  6. Waarom is jouw gemeente anders dan die van je familie?

Er is geen landelijk vast systeem voor hoe je afval inzamelt. Iedere gemeente kiest haar eigen bakken, tarieven en systeem. Dat verklaart waarom je zus in een andere stad ineens iets anders met haar pmd moet doen.

Welke verschillen zijn er tussen gemeenten?

Verschil Wat het betekent Hoe vaak
Bronscheiding Je scheidt thuis plastic, metaal en drinkpakken (pmd) van het restafval De meeste gemeenten
Nascheiding Pmd mag bij het restafval; een fabriek haalt het er later uit Een kwart tot een derde van de gemeenten
Diftar Je betaalt mee naar de hoeveelheid restafval 43% van de inwoners
Omgekeerd inzamelen Grondstoffen aan huis, restafval breng je zelf weg 57 gemeenten (hele bebouwde kom)
Betalen voor pmd Ook voor pmd betaal je per zak 4 gemeenten

Wat een gemeente kiest, merk je in je keuken: bij nascheiding mag het pmd bij het restafval. Een koffiecup of chipszak kan dus bij het restafval, zoals je leest in koffiecups weggooien en de chipszak. Voor bronscheiding staat alles over het pmd in wat mag bij het pmd.

Bronscheiding of nascheiding?

Hoeveel gemeenten nascheiden, hangt af van wie je vraagt. Het CBS telt in cijfers van 2023 ongeveer een kwart van de gemeenten; in dat jaar ging zo 920 miljoen kilo restafval naar een nascheidingsinstallatie (139 kilo per inwoner in die gemeenten). De NVRD schat in 2024 een derde; in die telling zitten grote delen van Groningen en Friesland en Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Waarom ze verschillen weten we niet: het kan om andere jaren en een andere telling gaan. Wij zeggen daarom “een kwart tot een derde”.

Wat is beter? Milieu Centraal zegt dat bronscheiding schoner en zuiverder plastic geeft, en dat nascheiding makkelijker is voor bewoners en handig in binnensteden en hoogbouw. Amsterdam, Rotterdam en Utrecht stapten deels over. Twee gemeenten laten zien dat het beide kanten op kan: in Pekela werd bijna al het apart ingezamelde plastic afgekeurd als vervuild en verbrand, wat bijna € 200.000 per jaar kostte, en de gemeente stapte over op nascheiding. Reimerswaal ging juist van nascheiding naar bronscheiding.

Wat betaal je per gemeente?

In 2026 is de gemiddelde afvalstoffenheffing € 381 voor een meerpersoonshuishouden (€ 15,32 meer dan in 2025, +4,2 procent) en € 303 voor een eenpersoonshuishouden (+4,0 procent). Meerpersoonshuishoudens betalen gemiddeld € 77 meer dan alleenstaanden. De uitersten, volgens COELO:

Eenpersoons Meerpersoons
Laagste: Nijmegen (kosten deels uit de ozb, betalen per zak) € 17 € 33
Gemiddeld € 303 € 381
Hoogste eenpersoons: Hillegom € 493
Hoogste meerpersoons: Bloemendaal € 654

Een lage heffing is niet per se een lagere rekening: in Nijmegen komt een deel uit de ozb en betaal je per zak. In diftargemeenten betalen meerpersoonshuishoudens gemiddeld 15 procent minder. Hoe diftar werkt en wat een lediging kost, lees je in hoe werkt diftar.

Hoeveel restafval per gemeente?

Het CBS publiceert per gemeente de hoeveelheid huishoudelijk restafval. In 2023 was het landelijke gemiddelde 177 kilo per inwoner (2022: 182). Het verschil tussen gemeenten is enorm: Ameland had 712,4 kilo en Horst aan de Maas 25,5 kilo. Waardoor dat komt, noemt de bron niet. Het zijn de uitersten; lees ze als bewijs dat de regels van de gemeente uitmaken, niet als vergelijking met jouw straat.

Hoeveel per provincie?

Cijfers over 2025 van het CBS, per inwoner:

Provincie Restafval Gescheiden
Zuid-Holland (meeste restafval) 232 kg 44%
Noord-Holland 225 kg 50%
Noord-Brabant 138 kg 69%
Overijssel (minste restafval) 112 kg 74%

Landelijk was het restafval 179 kilo per inwoner en werd ongeveer 60 procent van het huishoudelijk afval gescheiden ingezameld. Bij gft is Drenthe koploper met 159 kilo per inwoner en Zuid-Holland de laagste met 53 kilo.

Ook de mate van verstedelijking speelt mee. In 2024 hadden niet of weinig stedelijke gemeenten 107 kilo restafval en 143 kilo gft per inwoner; sterk stedelijke 178 kilo restafval en 60 kilo gft. Meer weten over gft? Zie wat mag in de gft-bak.

Waarom is jouw gemeente anders dan die van je familie?

Dat komt door de keuzes hierboven. Gemeenten kiezen zelf tussen bron- en nascheiding, tussen een vast tarief en diftar, en tussen grondstoffen aan huis en omgekeerd inzamelen. De bewoner merkt het in wat hij met het pmd moet doen en in de rekening. Verhuis je, kijk dan eerst op de site van je nieuwe gemeente. Wat er landelijk geldt, staat in de scheidingswijzer.

Veelgestelde vragen

Welke gemeenten scheiden hun restafval na?

Volgens het CBS ongeveer een kwart van de gemeenten (cijfer 2023), volgens de NVRD ongeveer een derde (2024). Bij die NVRD-telling horen grote delen van Groningen en Friesland, en Amsterdam, Rotterdam en Den Haag.

Wat is omgekeerd inzamelen?

Je krijgt grondstoffen aan huis opgehaald en brengt het restafval zelf weg. In 2026 doen 57 gemeenten dat in de hele bebouwde kom.

Hoeveel verschilt de afvalstoffenheffing per gemeente?

Veel. In 2026 betaal je in Nijmegen € 17 (eenpersoons) of € 33 (meerpersoons) en in Bloemendaal € 654 voor een meerpersoonshuishouden.

Hoeveel gemeenten zijn er?

Op 1 januari 2026 zijn er 342 gemeenten.

Lees ook